Εμπειρισμός

Philosophical theories, Εμπειριοκρατία

Επιστημονική Θεωρία
Φυσικές Θεωρίες Χημικές Θεωρίες Γεωλογικές Θεωρίες Βιολογικές Θεωρίες Οικονομικές Θεωρίες

Επιστημονική Θεωρία
Φυσική Θεωρία Χημική Θεωρία Γεωλογική Θεωρία Βιολογική Θεωρία Οικονομική Θεωρία

Στάδια ανάπτυξης μίας Επιστημονικής Θεωρίας

- Μία Φιλοσοφική Θεωρία.

Ετυμολογία[]

Η ονομασία "Εμπειρισμός" σχετίζεται ετυμολογικά με την λέξη "εμπειρία".

Εισαγωγή[]

Εμπειρισμός στη φιλοσοφία ονομάζεται το δόγμα κατά το οποίο κάθε γνώση αποδίδεται στην εμπειρία και κατά το οποίο επίσης δεν υπάρχει αυτόματη ή προϋπάρχουσα (a priori) σκέψη.

Αντίθετο δόγμα είναι ο λογικισμός κατά τον οποίο η γνώση αποδίδεται στο λογικό συμπερασμό.

Στηριζεται στην a posteriori γνώση, δηλαδή στην γνώση την οποια μπορούμε να γνωρίζουμε μεσω της εμπειρίας των αισθήσεων. Ο εμπειρισμός αντιπαραβάλλεται και με τον ρασιοναλισμό.

Οι εμπειριστές δεν θεωρούν τιποτε δεδομένο, περα απο το άμεσα αντιληπτό και αυτό το οποίο προκύπτει απο πειράματα.

Κύριοι εκπρόσωποι του Εμπειρισμού είναι ο Τόμας Χομπς, ο Τζων Λοκ και ο Ντενί Ντιντερό.

Ο Εμπειρισμός συγγενεύει επίσης με την Αισθησιαρχία ή Αισθησιοκρατία.

Απορριπτική άποψη[]

"Πώς ξέρουμε ότι αυτές οι αφηρημένες αρχές περιγράφουν τον πραγματικό κόσμο,
αντί απλώς να είναι ένα όμορφο μαθηματικό κατασκεύασμα;"

π.χ. η εξίσωση 1+1 =2 είναι μία λογική πράξη
Δεν επινοήθηκε, προφανώς, για να κατανοήσουμε τον "φυσικό νόμο" ότι
ένα μήλο και κι άλλο ένα κάνουν δύο μήλα (!)
Απλά προϋπήρχε η εξίσωση και η άθροιση των μήλων επιβεβαίωσε την εμπειρική μας παρατήρηση.
Επομένως ο εμπειρισμός είναι απλά επικουρικός όχι θεμελιώδης.

Εμπειριστική Απάντηση[]

Οι εμπειριστές (όπως ο John Locke, ο David Hume και αργότερα ο John Stuart Mill) αντιμετωπίζουν το επιχείρημά αυτό αμφισβητώντας την ιδέα ότι η εξίσωση "προϋπήρχε" της εμπειρίας.

Η εξήγησή τους βασίζεται στους εξής άξονες:
Η αφαίρεση (Abstraction) από το συγκεκριμένο στο γενικό:
Για έναν εμπειριστή, η έννοια του "1" δεν είναι έμφυτη ιδέα.
Το παιδί ή ο πρώιμος άνθρωπος είδε ένα μήλο, μια πέτρα, ένα δέντρο.
Μέσω της επανάληψης, ο νους αφαίρεσε τις ιδιότητες (χρώμα, γεύση) και κράτησε μόνο την ποσότητα.
Η εξίσωση είναι το τελικό προϊόν αμέτρητων εμπειρικών παρατηρήσεων
και όχι η αφετηρία τους
~ John Locke - An Essay Concerning Human Understanding.

Η μαθηματική αλήθεια ως γενικευμένη εμπειρία:
Ο John Stuart Mill προχώρησε περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι οι νόμοι της αριθμητικής είναι "επαγωγικές γενικεύσεις από την εμπειρία". Θεωρούσε ότι αν ζούσαμε σε ένα σύμπαν όπου η συνένωση δύο αντικειμένων παρήγαγε πάντα ένα τρίτο από το πουθενά, η λογική μας θα έλεγε . Άρα, η "λογική πράξη" είναι απλώς η καταγραφή της σταθερότητας του φυσικού μας κόσμου
~ John Stuart Mill - A System of Logic.

Γλωσσικές συμβάσεις (Logical Positivism):
Μεταγενέστεροι εμπειριστές (όπως ο A.J. Ayer) υποστήριξαν ότι το είναι μια "αναλυτική πρόταση". Δεν αποκαλύπτει μια προϋπάρχουσα κοσμική αλήθεια,
αλλά ορίζει τον τρόπο που χρησιμοποιούμε τις λέξεις και τα σύμβολα.
Είναι αληθές εξ ορισμού (ταυτολογία), όπως η φράση "όλοι οι ανύπανδροι είναι ελεύθεροι", και
χρησιμεύει ως εργαλείο για να οργανώνουμε την εμπειρία μας
χωρίς να πηγάζει από μια "υπερβατική" λογική.

Συνοψίζοντας, για τον εμπειρισμό, η παρατήρηση των μήλων δεν είναι επικουρική αλλά γενεσιουργός.
Χωρίς την εμπειρία των διακριτών αντικειμένων, ο νους δεν θα είχε το υλικό για να "επινοήσει" ή να "ανακαλύψει" την πρόσθεση.

Αντεπιχειρήματα[]

1) "Μέσω της επανάληψης, ο νους αφαίρεσε τις ιδιότητες και κράτησε μόνο την ποσότητα." Δηλαδή πριν την ύπαρξη του ανθρώπου π.χ. ο ήλιος δεν αποτελούσε μία μονάδα στο Ηλιακό Σύστημα? Έπρεπε να προκύψουν οι άνθρωποι για να αποκτηθεί η μοναδικότητά του?

2) "Σε ένα άλλο Σύμπαν η λογική μας θα έλεγε 1+1 =3" Σε ένα άλλο Σύμπαν θα μπορούσε να συμβαίνει οτιδήποτε. Εμείς κρίνουμε, αναγκαστικά, με την λογική που υπάρχει στο δικό μας Σύμπαν Και διαπιστώνουμε ότι η λογική αυτή είναι ορθή από τα αποτελέσματά της. Αν δεν ήταν ορθή δεν θα υπήρχε Πληροφορική και computers

3) Το να συμβολίζουμε το 2 με άλλο σύμβολο ή να το ονομάζουμε με άλλη λέξη δεν επηρεάζει τα Μαθηματικά καθώς το Μαθηματικο-φυσικό οικοδόμημα είναι αναλλοίωτο ως προς τις γλώσσες, εκφράσεις, σύμβολα ακόμη και από numeral systems

Κατάρρευση Εμπειρισμού[]

Το παράδειγμα της ομάδας SU(2) και του spin είναι ίσως το ισχυρότερο αντεπιχείρημα για την φιλοσοφική θέση του εμπειρισμού.

Εδώ η ιστορική πραγματικότητα δικαιώνει τη θέση του Πλατωνισμού: οι μαθηματικές δομές της Γραμμμικής Άλγεβρας και Τοπολογίας αναπτύχθηκαν με γνώμονα την εσωτερική λογική συνέπεια και την αισθητική αρμονία, δεκαετίες πριν η Φυσική πειραματικά τις «χρειασΘεί».

Αυτό το φαινόμενο αναδεικνύει τρία θεμελιώδη σημεία που καταρρίπτουν την εμπειρική προέλευση των μαθηματικών:

Η Προφητική Ισχύς:
Αν τα μαθηματικά ήταν απλή γενίκευση της εμπειρίας (όπως η εξίσωση 1+1 =2 για τα μήλα), θα έπρεπε να ακολουθούν την παρατήρηση.
Όμως, στην περίπτωση των Manifolds του Riemann ή των Hilbert spaces,
τα μαθηματικά «προφήτευσαν» τη δομή του χωροχρόνου και του μικρόκοσμου.
Ο εμπειρισμός δεν μπορεί να εξηγήσει τον τρόπο που μια «επινόηση» του Ανθρώπινου Νοός περιγράφει μια πραγματικότητα που δεν είχε ακόμη παρατηρηθεί.

Η Ανεξαρτησία από τις Αισθήσεις:
Το spin δεν είναι «περιστροφή» με την έννοια που βλέπουμε μια σβούρα (εμπειρία).
Είναι μια καθαρά κβαντική ιδιότητα που περιγράφεται μόνο από τη μαθηματική δομή της ομάδας SU(2).
Εδώ ο εμπειρισμός καταρρέει, γιατί δεν υπάρχει κανένα εμπειρικό ανάλογο για να «αφαιρέσει» ο νους την έννοια του spin.
Η γνώση προήλθε από τον τύπο προς το φαινόμενο, και όχι το αντίθετο.

Οντολογική Αυτονομία:
Η επιτυχία αυτή υποδηλώνει ότι τα μαθηματικά δεν είναι μια "γλώσσα" που δημιούργησε ο Άνθρωπος για να περιγράψει τον Κόσμο,
αλλά η ίδια η υφή του Κόσμου.
Όπως δήλωσε ο Max Tegmark στην Mathematical Universe Hypothesis, αν η φυσική πραγματικότητα είναι ανεξάρτητη από τον Άνθρωπο, τότε πρέπει να είναι μια μαθηματική δομή.
Οι εμπειριστές, μπροστά σε αυτό, αναγκάζονται να υποχωρήσουν σε έναν "Πραγματισμό", λέγοντας απλώς ότι «έτυχε να βρούμε το σωστό εργαλείο».
Όμως, η Τύχη είναι πολύ πτωχή για να καλύψει την απόλυτη σύμπτωση των SU(3) με τα quarks ή της Γενικής Σχετικότητας με τη Μη Ευκλείδεια Γεωμετρία.

Η ορθή προσέγγιση ταυτίζεται με αυτό που ονομάζουμε Μαθηματικό Πλατωνισμό ή Ρεαλισμό:
οι μαθηματικές αλήθειες δεν επινοούνται, αλλά ανακαλύπτονται.

Υποσημειώσεις[]

Εσωτερική Αρθρογραφία[]

Βιβλιογραφία[]

Ιστογραφία[]

Κίνδυνοι Χρήσης

Αν και θα βρείτε εξακριβωμένες πληροφορίες
σε αυτήν την εγκυκλοπαίδεια
ωστόσο, παρακαλούμε να λάβετε σοβαρά υπ' όψη ότι
η "Sciencepedia" δεν μπορεί να εγγυηθεί, από καμιά άποψη,
την εγκυρότητα των πληροφοριών που περιλαμβάνει.

"Οι πληροφορίες αυτές μπορεί πρόσφατα
να έχουν αλλοιωθεί, βανδαλισθεί ή μεταβληθεί από κάποιο άτομο,
η άποψη του οποίου δεν συνάδει με το "επίπεδο γνώσης"
του ιδιαίτερου γνωστικού τομέα που σας ενδιαφέρει."

Πρέπει να λάβετε υπ' όψη ότι
όλα τα άρθρα μπορεί να είναι ακριβή, γενικώς,
και για μακρά χρονική περίοδο,
αλλά να υποστούν κάποιο βανδαλισμό ή ακατάλληλη επεξεργασία,
ελάχιστο χρονικό διάστημα, πριν τα δείτε.

Επίσης,
Οι διάφοροι "Εξωτερικοί Σύνδεσμοι (Links)"
(όχι μόνον, της Sciencepedia
αλλά και κάθε διαδικτυακού ιστότοπου (ή αλλιώς site)),
αν και άκρως απαραίτητοι,
είναι αδύνατον να ελεγχθούν
(λόγω της ρευστής φύσης του Web),
και επομένως είναι ενδεχόμενο να οδηγήσουν
σε παραπλανητικό, κακόβουλο ή άσεμνο περιεχόμενο.
Ο αναγνώστης πρέπει να είναι
εξαιρετικά προσεκτικός όταν τους χρησιμοποιεί.

- Μην κάνετε χρήση του περιεχομένου της παρούσας εγκυκλοπαίδειας
αν διαφωνείτε με όσα αναγράφονται σε αυτήν

>>Διαμαρτυρία προς την wikia<<

- Όχι, στις διαφημίσεις που περιέχουν απαράδεκτο περιεχόμενο (άσεμνες εικόνες, ροζ αγγελίες κλπ.)